Στην Ελλάδα, η ανάγκη της δια βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης είναι πλέον πραγματικότητα. Είναι κοινός πλέον τόπος πως η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας οικοδομείται σε στελέχη με εξειδικευμένη γνώση και γενική καλλιέργεια που συνεχώς εμπλουτίζεται και επικαιροποιείται στη σημερινή κοινωνία της γνώσης και της πληροφορίας.
Στη σύγχρονη κοινωνία η εκπαίδευση και η επιμόρφωση τοποθετούνται μεταξύ των υψηλότερων στρατηγικών προτεραιοτήτων. Η δημιουργία ενός υψηλού επιπέδου γνώσεων, η απόκτηση δεξιοτήτων και ικανοτήτων θεωρούνται απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμετοχή του ατόμου σε όλες τις πτυχές αυτής της σύγχρονης κοινωνίας: επαγγελματική ένταξη, ανταγωνιστικότητα, παραγωγικότητα, ενεργοποίηση του πολίτη, αλλά και προσωπική ανάπτυξη. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, τα εκπαιδευτικά και επιμορφωτικά προγράμματα επιβάλλεται να προσαρμοστούν, ώστε να ανταποκρίνονται στις προκλήσεις του 21ου αιώνα, προκλήσεις που αφορούν στη σύνδεση των παρεχόμενων υπηρεσιών εκπαίδευσης και κατάρτισης με τις ανάγκες μιας διαρκώς μεταβαλλόμενης αγοράς εργασίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Προκειμένου, λοιπόν, να διευκολυνθεί η μετάβαση προς μία κοινωνία της γνώσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει την υλοποίηση των στρατηγικών της δια βίου εκπαίδευσης και επιμόρφωσης.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση,
«η Δια Βίου Εκπαίδευση περιλαμβάνει το σύνολο δραστηριοτήτων διαρκούς εκμάθησης και κατάρτισης, στο πλαίσιο τόσο επίσημων όσο και ανεπίσημων δομών, με σκοπό την απόκτηση και βελτίωση γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων για λόγους επαγγελματικούς, κοινωνικούς αλλά και προσωπικούς».
Οι βασικοί στόχοι της Δια Βίου Εκπαίδευσης είναι:
- Η προσαρμογή των γνώσεων και των δεξιοτήτων του ενεργού πληθυσμού στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις των επαγγελμάτων, των απασχολήσεων και των μεθόδων εργασίας.
- Η δημιουργία μιας κοινωνίας που προσφέρει ευκαιρίες μάθησης καθόλη τη διάρκεια της ζωής σε όλους. Η παροχή εκπαίδευσης και κατάρτισης οργανώνεται, μεταξύ άλλων, και με βάση τις ανάγκες και τις απαιτήσεις των εκπαιδευομένων.
- Η ενθάρρυνση της συμμετοχής των πολιτών σε όλες τις πλευρές της δημόσιας ζωής, τόσο στο πλαίσιο της χώρας τους όσο και σ’ αυτό της ευρωπαϊκής πραγματικότητας, ώστε να καταστούν ενεργοί πολίτες.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας έθεσε το στρατηγικό στόχο για την Ευρώπη, μέχρι σήμερα, να καταστεί «η ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη - βασισμένη στη γνώση - οικονομία στον κόσμο, ικανή για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη με ανταγωνιστικότερη απασχόληση και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή». Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στα συμπεράσματά του στη Λισαβόνα, υπογράμμισε τον κεντρικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν στην επίτευξη του στόχου αυτού, η διαρκής εκπαίδευση και επιμόρφωση ως ζωτικής σημασίας μέσο για την υποστήριξη του ανταγωνισμού, της καινοτομίας και της προώθησης καλύτερων θέσεων και συνθηκών εργασίας. Μέχρι, λοιπόν, σήμερα το μέσο ποσοστό Ευρωπαίων που θα έχουν συμμετοχή στα προγράμματα δια βίου εκπαίδευσης θα πρέπει να είναι τουλάχιστον το 15% των εργαζόμενων ενηλίκων ( 25 – 64 ετών) και σε καμία χώρα το ποσοστό αυτό δεν θα πρέπει να είναι μικρότερο του 10%.
Μέχρι πρότινος η Ελλάδα ήταν η τελευταία, μεταξύ 15 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο ποσοστό εργαζόμενων ενηλίκων (25 - 64 ετών) που έχουν συμμετοχή στα προγράμματα διαρκούς εκπαίδευσης και επιμόρφωσης. Επιπλέον, στα στοιχεία που παρέχονται από τη EUROSTAT, η Ελλάδα καταλαμβάνει τη χαμηλότερη θέση με 1.2% έναντι 22.9% του γενικού πληθυσμού του Ηνωμένου Βασιλείου που συμμετέχει στα προγράμματα δια βίου εκπαίδευσης (και του Μ.Ο. 8,5% των 15 χωρών της Ε.Ε. ).
ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ
1. Αναμόρφωση, εκσυγχρονισμός και αποκέντρωση του εκπαιδευτικού συστήματος .
2. Αποτίμηση της προόδου στην εκπαίδευση μέσω της εφαρμογής συστημάτων διασφάλισης της ποιότητας .
3. Επιτάχυνση του ρυθμού ένταξης των νέων τεχνολογιών -εξελίξεων.
4. Ενίσχυση της πρόσβασης και της συμμετοχής όλων των εργαζομένων.
5. Ενίσχυση και βελτίωση της ποιότητας της επιμόρφωσης τους.
6. Επαναπροσδιορισμός του ρόλου της αρχικής επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και ενίσχυση του περιεχομένου της.
7. Αναβάθμιση της τεχνικό-επαγγελματικής εκπαίδευσης με στόχο τη βελτίωση της ελκυστικότητας και της αποτελεσματικότητάς της.
8. Αποτελεσματικότερη σύνδεση του εκπαιδευτικού συστήματος με την αγορά εργασίας.
9. Ενίσχυση του συστήματος και των υπηρεσιών δια βίου εκπαίδευσης και της ίσης πρόσβασης σε αυτήν αύξηση της συμμετοχής μέσω της παροχής ειδικών κινήτρων.
10. Ανάπτυξη της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης
11.Ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας μέσω προγραμμάτων βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας και της προσέλκυσης ερευνητών υψηλού επιπέδου από το εξωτερικό.
12.Αναβάθμιση του επιπέδου μεταπτυχιακών σπουδών ώστε να συμβάλλουν στην παραγωγή και τη διάχυση νέας γνώσης με έμφαση στις θετικές επιστήμες και τις Tεχνολογίες.
13.Ενίσχυση της ποιότητας της διαχείρισης και επιτάχυνση της συνέπειας των χρηματοδοτήσεων, ώστε να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική και βέλτιστη χρησιμοποίησή τους
14.Δημοσιότητα και πληροφόρηση των παρεμβάσεων στους εργαζόμενους.
ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Η εκπαίδευση αποτελεί μια συνεχή διεργασία, έναν αέναο κύκλο δράσης και απόκτησης νέων εμπειριών, επεξεργασίας και διασύνδεσής τους με υπάρχουσες γνώσεις, από την οποία αντλούνται συμπεράσματα που υπαγορεύουν με τη σειρά τους νέες δράσεις . Είναι γεγονός πως μαθαίνουμε μέσα από την καθημερινή εμπειρία, κατά την εκτέλεση ενός έργου, συζητώντας με έμπειρους συναδέλφους, παρατηρώντας μια δραστηριότητα, αλληλεπιδρώντας με άλλους. Όταν αυτά τα μαθησιακά επεισόδια δεν είναι εκ των προτέρων σχεδιασμένα από κάποιον φορέα και το άτομο που μαθαίνει δεν εμπλέκεται σε αυτά πάντοτε συνειδητά, κάνουμε λόγο για άτυπη μάθηση. Στην αντίθετη περίπτωση, όταν η μαθησιακή διαδικασία είναι διαρθρωμένη (από άποψη μαθησιακών στόχων, χρόνου μάθησης ή διδακτικής υποστήριξης) και οδηγεί σε πιστοποίηση, με συνειδητή συμμετοχή του μαθητευόμενου, κάνουμε λόγο για επίσημη μάθηση και εκπαίδευση.
Οι τέσσερις πυλώνες της εκπαίδευσης του 21ου αιώνα
ΝΑ ΜΑΘΟΥΜΕ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ
- Μαθαίνω πώς να αποκτώ τη γνώση, συνδυάζοντας ικανοποιητικά μια πλατιά γενική παιδεία με τη δυνατότητα εμβάθυνσης σε ορισμένα θέματα.
- Μαθαίνω πώς να μαθαίνω για να μπορώ να επωφεληθώ από τις ευκαιρίες που η εκπαίδευση προσφέρει σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας.
ΝΑ ΜΑΘΟΥΜΕ ΠΩΣ ΝΑ ΕΝΕΡΓΟΥΜΕ
- Απόκτηση δεξιοτήτων που να καθιστούν τους ανθρώπους ικανούς να αντιμετωπίζουν μια ποικιλία καταστάσεων και να εργάζονται ομαδικά.
- Συμμετοχή σε προγράμματα εργασιακής εμπειρίας ή κοινωνικής εργασίας
- Εναλλαγή των σπουδών με την εργασία.
ΝΑ ΜΑΘΟΥΜΕ ΠΩΣ ΝΑ ΣΥΜΒΙΩΝΟΥΜΕ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ
- Ικανότητα κατανόησης των άλλων
- Σεβασμός της ιστορίας των παραδόσεων και των πνευματικών αξιών
- Αναγνώριση της αλληλεξάρτησης μας από τους άλλους και από κοινού ανάλυση των κινδύνων και προκλήσεων του μέλλοντος.
ΝΑ ΜΑΘΟΥΜΕ ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ
- Πνευματική ανεξαρτησία και κριτική ικανότητα εναρμονισμένη με μια ισχυρή αίσθηση προσωπικής ευθύνης για την επίτευξη των κοινών στόχων .
Ζούμε και εξελισσόμαστε σε μια παγκόσμια οικονομία. Χιλιάδες εργαζόμενοι, πτυχιούχοι άνεργοι και μη, στελέχη, ακαδημαϊκοί, αντιμετωπίζουν σήμερα την πρόκληση της συνεχιζόμενης δια βίου εκπαίδευσης.
Στην εποχή της γνώσης, στην οικονομία της γνώσης, η γνώση παραμένει δύναμη περισσότερο από ποτέ. Η αναβάθμιση της γνώσης, η αλλαγή κατεύθυνσης και ο επανασχεδιασμός της καριέρας, είναι μεταβλητές που θα συναντάμε ολοένα και συχνότερα στο άμεσο μέλλον. Επένδυση στη γνώση λοιπόν με χρόνο και χρήματα. Η επιλογή επομένως του κατάλληλου φορέα αλλά και του κατάλληλου προγράμματος, γίνεται ζήτημα, περίπλοκο και δύσκολο.
Ποιες παραμέτρους λοιπόν πρέπει να σταθμίσει ο ενδιαφερόμενος εφόσον στις μέρες μας, η αγορά της εκπαίδευσης, γίνεται ολοένα και πιο ανταγωνιστική και λιγότερο κερδοφόρα; σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Hellastat. Στοιχείο που οδηγεί ορισμένες φορές, κάποιους φορείς για χάριν της βιωσιμότητας να ξεφεύγουν από την αποστολή τους, λανσάροντας προπτυχιακούς τίτλους σπουδών ως προγράμματα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και δια βίου μάθησης, με καθόλου ευκαταφρόνητο κόστος σπουδών. ΄Η να λανσάρουν προγράμματα υπό το ένδυμα της συνεχιζόμενης δια βίου εκπαίδευσης με «θολό και όχι διάφανο positioning».
Ένα πρώτο λοιπόν στοιχείο που θα πρέπει να ελέγξει ο ενδιαφερόμενος, είναι η αποστολή και το positioning του φορέα, δηλαδή, αν πράγματι ο φορέας έχει εξειδικευτεί στον κλάδο της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης ή της δια βίου εκπαίδευσης, εφόσον αυτές οι δύο έννοιες έχουν καταστεί απολύτως σαφείς.
Ένα δεύτερο στοιχείο που θα πρέπει να ελέγξει είναι η ιδιοτυπία του τίτλου σπουδών, η βαθμίδα του τίτλου σπουδών και βέβαια η αντικειμενική αξία.
Αν δεν έχει αντικειμενική αξία στην αγορά δεν δύναται να δημιουργήσει και προστιθέμενη αξία στον κάτοχο του τίτλου. Επομένως η προστιθέμενη αξία θα πρέπει να μετρηθεί με κριτήρια ακαδημαϊκής αξιολόγησης αλλά και με κριτήρια επαγγελματικής αξιολόγησης, δηλαδή από την αξία της εφαρμογής του τίτλου στην αγορά της Ελλάδας και της Ε.Ε.
Εν κατακλείδι οι παράμετροι αξιολόγησης θα μπορούσαν να συνοψιστούν στα εξής:
Προστιθέμενη αξία του τίτλου: Το κύρος και η αξία ενός προγράμματος συνεχιζόμενης εκπαίδευσης ή δια βίου εκπαίδευσης, εξαρτάται από την αξιοπιστία και εγκυρότητα του φορέα που χορηγεί τον τίτλο σπουδών καθώς και τη διαβάθμιση του τίτλου με στοιχεία και δεδομένα. Ένα επιπλέον στοιχείο επίσης είναι η απορροφητικότητα αποφοίτων και κατόχων του τίτλου στην αγορά αλλά και ο αριθμός των κατόχων αυτού του τίτλου σπουδών.
Η Διαχρονικότητα της αξίας του τίτλου: Όπως διαφαίνεται, ο τίτλος σπουδών ενός προγράμματος συνεχιζόμενης εκπαίδευσης ή δια βίου εκπαίδευσης, απαξιώνεται πρακτικά στην Ελληνική αγορά, όταν η δεδομένη αγορά κατακλύζεται από στρατιές κατόχων αυτού του τίτλου σπουδών. Επομένως ειδικά για προγράμματα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και δια βίου εκπαίδευσης, ένας καθοριστικός παράγοντας επιλογής ενός προγράμματος είναι ο αριθμός των αποφοίτων με αντίστοιχους τίτλους σπουδών.
Το κύρος και η αξιοπιστία του τίτλου στην Ε.Ε. αλλά και διεθνώς: Ειδικά για προγράμματα συνεχιζόμενης και δια βίου εκπαίδευσης, ο εργαζόμενος που επιθυμεί να αξιοποιήσει νέες επαγγελματικές ευκαιρίες, να αλλάξει καριέρα ή να εκμεταλλευτεί ευκαιρίες απασχόλησης στην αγορά της Ε.Ε., θα πρέπει να βεβαιωθεί ότι ο τίτλος σπουδών του είναι αναγνωρίσιμος στην αγορά της Ε.Ε.. Μία ακόμη παράμετρος βεβαίως είναι η διεθνής αναγνωρισιμότητα του φορέα που χορηγεί τον τίτλο.
ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ
Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από τους ταχύτατους ρυθμούς εξέλιξης σε όλους τους τομείς. Οι πληροφορίες που καθημερινά δεχόμαστε έρχονται με μορφή «χιονοστιβάδας» και συνεχώς ανανεώνονται. «Στον εργασιακό τομέα κρίνεται πλέον απαραίτητη και επιβεβλημένη η συνεχής ενημέρωση και κατάρτιση των εργαζομένων σε οποιαδήποτε θέση της εργασιακής πυραμίδας κι αν βρίσκονται»
Η κατάρτιση είναι ένα σύνολο ενεργειών που σχεδιάζονται με σκοπό την απόκτηση από τον καταρτιζόμενο αναγκαίων επαγγελματικών γνώσεων και δεξιοτήτων. Ειδικότερα η Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Κατάρτιση, αποτελεί μία διαρκή διαδικασία, που έχει σκοπό να διασφαλίσει ότι οι γνώσεις και δεξιότητες του ατόμου προσαρμόζονται συνεχώς και ανταποκρίνονται στις εξελισσόμενες απαιτήσεις της θέσης εργασίας του και των αναγκών της αγοράς εργασίας. Η κριτική σκέψη και οι μαθησιακές δεξιότητες απαιτούνται περισσότερο από ποτέ. Συνεπώς η συνεχιζόμενη κατάρτιση αποβλέπει στη συντήρηση, ανανέωση, αναβάθμιση και εκσυγχρονισμό των επαγγελματικών γνώσεων και δεξιοτήτων. Συνήθως οργανώνεται και παρέχεται από τον φορέα κατάρτισης ή τον ίδιο τον εργοδότη με συστηματικό ή μη τρόπο, εντός ή εκτός του χώρου εργασίας και καμιά φορά και με εκπαιδευτικά ταξίδια στο εξωτερικό. Μπορεί να επιτελείται και με πρωτοβουλία του εργαζόμενου με τη συμμετοχή του σε επαγγελματικά συνέδρια, σε ειδικά επιμορφωτικά σεμινάρια και άλλα προγράμματα ταχύρυθμης επιμόρφωσης.
Δεν θα μπορούσα να κλείσω την ομιλία μου χωρίς να αναφερθώ στο επάγγελμα του Τεχνολόγου-Παρασκευαστή Ιατρικών Εργαστηρίων σε συνάρτηση με τη δια βίου συνεχιζόμενη εκπαίδευση και κατάρτιση τους.
Στη προσπάθεια να ξετυλίξω όλο το κουβάρι του επαγγέλματός των Τεχνολόγων- Παρασκευαστών Ιατρικών Εργαστηρίων θέλω να επισημάνω ότι ο κλάδος πρέπει να αποκτήσει υπόσταση και συγκεκριμένη αποστολή. Ως αναγνωρισμένοι επαγγελματίες θεωρώ ότι δεν μπορεί να υπάρχει για το κλάδο μας και για καμία άλλη ειδικότητα «ικανοποιητικό σημείο κατάρτισης» με την έννοια ότι ζούμε στην εποχή της δια βίου εκπαίδευσης και η ανάγκη εκσυγχρονισμού των επαγγελματικών γνώσεων είναι διαρκής. Βεβαίως υπάρχουν επαγγελματικές ειδικότητες, αλλά και φορείς εκπροσώπησης που αναγνωρίζουν πιο εύκολα και πιο γρήγορα τις ανάγκες κατάρτισης και προχωρούν με ταχύτερο βηματισμό στην αναβάθμισή τους. Όλοι ωστόσο προσπαθούν να επωφεληθούν από τα πλεονεκτήματα της εκπαίδευσης και κατάρτισης στον επαγγελματικό βίο.
Οι εργαζόμενοι στον κλάδο των τεχνολόγων παρασκευαστών ιατρικών εργαστηρίων απασχολούνται στα εργαστήρια των νοσοκομείων και σε ιδιωτικά εργαστήρια εκτελώντας εργαστηριακές εξετάσεις και πράξεις. Ανήκουν στον παραϊατρικό τομέα. Η εργασία τους αφορά την εξέταση των βιολογικών υγρών (αίμα, ούρα, κοπράνων ορούς, υγρά από κύστεις διαφόρων οργάνων, εγκεφαλονωτιαία, πτύελα, υλικά τραυμάτων) και την επεξεργασία ιστών για τη διάγνωση διαφόρων νόσων.
Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα τόσο σε επίπεδο βασικής εκπαίδευσης ΕΠΑΛ – ΤΕΙ- ΑΤΕΙ όσο και της Μεταπτυχιακής Εκπαίδευσης αλλά και της διαρκούς ενημέρωσης και εκπαίδευσης για τις συνεχώς εξελισσόμενες μεθόδους και τεχνικές των ιατρικών εργαστηρίων.
Οι ραγδαίες και βαθιές αλλαγές στο επιστημονικό, τεχνολογικό, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό τομέα που σηματοδοτούν την σύγχρονη εποχή προβάλλουν επιτακτική την ανάγκη για επικαιροποίηση και διαρκή αναβάθμιση των γνώσεων και δεξιοτήτων των Τεχνολόγων –Παρασκευαστών Ιατρικών Εργαστηρίων προκειμένου να ανταποκριθούν στις ολοένα αυξανόμενες απαιτήσεις της προσωπικής και εργασιακής τους ζωής καθώς και στις σύγχρονες απαιτήσεις της αγοράς εργασίας.
Οι τεχνολόγοι μπορούν να δημιουργούν τα δικά τους «μαθησιακά μονοπάτια» προσπαθώντας να προσαρμόσουν την εκπαίδευσή τους στην αγορά εργασίας.
Καταληκτικά είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ενώ ενισχύεται η εξωτερική συνοχή της δια βίου εκπαίδευσης ενηλίκων, η εσωτερική συνοχή της χαρακτηρίζεται από αντιθέσεις και αντιφάσεις που προκύπτουν από την αύξουσα ιδιωτικοποίηση και εμπορευματοποίηση. Η αγορά δεν αφορά μόνο τους καταρτιζόμενους αλλά και τους φορείς της κατάρτισης με ότι αυτό συνεπάγεται.
Θεωρώ ότι το κυριότερο κίνητρο για τη συνεχιζόμενη εκπαίδευση και κατάρτιση είναι η επιδότηση των καταρτιζόμενων Τεχνολόγων –Παρασκευαστών Ιατρικών Εργαστηρίων με την οποία εξασφαλίζεται η φυσική παρουσία στους χώρους κατάρτισης, γιατί διαφορετικά θα υπάρξει διεύρυνση του χάσματος δεξιοτήτων μεταξύ υπερεκπαιδευομένων και υποεκπαιδευμένων.